Lessen van Van Gogh
Er zijn weinig leringen over kunst en het leven die meer voor mij betekenen dan die welke zijn verwoord in de 22 brieven die Vincent van Gogh schreef aan zijn vriend, Émile Bernard. In zijn brieven aan Bernard pleit Van Gogh voor eenheid en samenwerking tussen kunstenaars. Hij bespreekt het belang van direct vanuit de natuur werken. Hij deelt zijn visie op schildertechnieken, kleurrelaties en de noodzaak van geduld en hard werken op artistiek gebied. Vincent reflecteert op de rol van kunst, het leven en de bestaansmogelijkheden in verschillende werelden. Zijn brieven bevatten ook persoonlijk advies, observaties over de samenleving en kritiek op bepaalde artistieke werken. Over het geheel genomen benadrukt Vincent van Gogh de behoefte aan authenticiteit, toewijding aan het vak en het nastreven van echte artistieke expressie.
Ik heb de naar mijn mening meest relevante leringen uit deze brieven gekozen, in de hoop dat de lezer een beter begrip kan krijgen van hoe Van Gogh leefde en werkte. Hieronder volgt een samenvatting van deze leringen; klik op de links voor uitgebreide fragmenten uit de brieven.
Vincent van Gogh drukt het belang uit van de verbeelding bij het creëren van een meer opwindende en troostende natuur dan de werkelijkheid alleen. Hij volgt geen strikt penseelvoeringsysteem en omarmt ruwheid in de techniek om vooropgezette ideeën uit te dagen. Hij werkt rechtstreeks op de bouwplaats, legt de essentie vast in tekeningen en gebruikt vereenvoudigde tinten om ruimtes op te vullen. Ook in zijn werk maakt hij gebruik van impasto. Hij bewondert de naïviteit van de Japanse kunst en streeft ernaar naïeve beelden te creëren. Vincent erkent de moeilijkheid om perfectie te bereiken, maar blijft doorgaan met zijn artistieke bezigheden. Hij waardeert realisme en werken vanuit de natuur, uit angst dat abstractie zijn werk in gevaar kan brengen.
Vincent van Gogh moedigt zijn vriend, Émile Bernard, aan om geen oordeel over andere kunstenaars te vellen en stelt voor een gezonde levensstijl te leiden om zijn welzijn te verbeteren. Hij spoort Bernard aan om zich onder te dompelen in de natuur, wat zal leiden tot een sterkere artistieke expressie. Van Gogh waardeert Nederlandse meesters en moedigt Bernard aan om zijn eigen unieke stijl te vinden. Hij spreekt zijn bewondering uit voor het werk van Bernard en biedt steun door zijn stukken te verzamelen. Vincent adviseert Bernard om verschillende onderwerpen te verkennen en te ontdekken wat hem aanspreekt.
Van Gogh bespreekt het kleurgebruik op Japanse wijze en de betekenis van zwart en wit als kleuren. Hij benadrukt de relatie tussen blauw, geel en oranje in de schilderkunst. Hij deelt schilderijen van het platteland van Crau en Camargue, geïnspireerd door Cézanne en Monticelli. Hij vermeldt dat hij zijn atelier heeft ingericht met schilderijen van zonnebloemen tegen verschillende blauwe achtergronden. Vincent beschrijft studies van de ingang van een steengroeve en lila geploegde velden met bergen op de achtergrond, waarbij hij reflecteert op zijn gezondheidstoestand en artistieke controle.
Van Gogh pleit voor eenheid en samenwerking tussen kunstenaars om beter werk te bevorderen en triviale conflicten te elimineren. Hij suggereert dat schilders elkaar moeten steunen en egoïsme moeten vermijden. Vincent benadrukt het belang van harmonie en uitwisseling van ideeën en noemt het voordeel van schilders die naar Zuid-Frankrijk emigreren voor een betere productiviteit. Hij uit echter ook zijn bedenkingen bij het vormen van rigide instellingen en geeft de voorkeur aan een natuurlijke en harmonieuze unie tussen schilders. Hij bewondert de praktijk van Japanse kunstenaars om ideeën uit te wisselen en liefde voor elkaar te koesteren als voorbeeld om na te volgen. Over het algemeen moedigt hij een coöperatieve en ondersteunende sfeer onder kunstenaars aan om hun werk en welzijn te verbeteren.
van Goghoverweegt het potentieel voor gezamenlijke schilderijen om nieuwe hoogten te bereiken en benadrukt het eeuwige leven en de sereniteit die door Christus werd gepredikt. Hij bespreekt de beperkingen en uitdagingen waarmee schilders in hun beroep worden geconfronteerd, en stelt zich de mogelijkheid voor van een getransformeerd bestaan als schildersvlinder op andere planeten. Vincent vindt als kunstenaar inspiratie in de Christusfiguur, waarbij hij levende mensen maakt in plaats van beelden. Hij bespreekt het belang van het bestuderen van de samenleving en het vermijden van moraliseren. Hij erkent de uitdagingen waarmee kunstenaars worden geconfronteerd en pleit voor geduld en veerkracht. Van Gogh geeft uiting aan een afkeer van regels en dogma's. Hij erkent de moeilijkheden die de samenleving met zich meebrengt, wat leidt tot onmacht en imperfectie in het werk van kunstenaars.
Van Gogh moedigt ons aan om authentiek te leren leven en schilderen, zonder te vertrouwen op bedrieglijke manieren. Hij deelt praktische tips voor schilderen in de wind en bespreekt het belang van geduld, intensiteit van denken en natuurlijke smaken bij het schilderen. Van Gogh erkent de uitdagingen van het kunstenaarsvak en benadrukt de noodzaak van hard werken en geduld. Hij vermeldt ook de mogelijkheid dat fouten tot verbluffende resultaten leiden.
Een opmerking over de brieven van Vincent van Gogh
Verenigde Staten Engelse versies van uittreksels van Vincents brieven die op deze website verschijnen, zijn samengesteld uit vertalingen uit verschillende bronnen en aangepast door Paul Bead om zijn interpretatie van Vincents lessen weer te geven.
Voor de volledige versies van Vincents brieven waarnaar op deze website wordt verwezen, plus vertalingen en gedetailleerde aantekeningen, wordt de lezer uitgenodigd om de onderstaande links te volgen, met dank aan het Van Gogh Letters Project.
Arles, juni 1888 (vbeerste brief)
Arles, juni 1888 (tweede brief)
Arles, juni 1888 (derde brief)
Arles, juni 1888 (vierde brief)
Arles, juli 1888 (eerste brief)
Arles, juli 1888 (tweede brief)
Arles, juli 1888 (derde brief)
Arles, juli 1888 (vierde brief)
Arles, september 1888 (eerste brief)
Arles, september 1888 (tweede brief)
Arles, oktober 1888 (eerste brief)
